Styczeń 23 2019 15:01:28
Nawigacja
Strona główna
Linki
Kontakt
Galeria zdjęć
Szukaj
O parafii
· Informacje podstawowe
· Nasz kościół
· Statystyka parafii
· Duszpasterz
Informacje
· Nabożeństwa
· Biuro parafialne
· Ogłoszenia parafialne
Ministranci
· Komunikaty
WIZYTACJE Z 1653 ORAZ 1766 ROKU

Z WIZYTACJI KS. STANISŁAWA TREBNICA.

Akta wizytacyjne ks. Stanisława Trebnica, archidiakona i oficjała kamieńskiego z 1653 roku, zachowane w archiwum diecezjalnym w Pelplinie, zawierają następujące dane o parafii Miasteczko:
„Patronem kościoła jest właściciel ziemski Stefan Grzybowski. Kościół jest zbudowany z drzewa i dobrze pokryty dachem. Posiada cztery ołtarze. Ołtarz wielki jest murowany, boczne zaś drewniane. Wokół czwartego ołtarza wisi 13 obrazów malowanych na płótnie. Kościół jest pod wezwaniem Wszystkich Świętych. Posiada chrzcielnicę w dobrym stanie, posadzkę z cegły niezbyt dobrą, sześć chorągwi, dwa konfesjonały, starą ambonę, balaski dobre i chór śpiewaczy. Dzwonnica drewniana posiada trzy dzwony, sygnarek zaś jest czwarty i w środku kościoła. Zakrystia z drzewa ma dwie szafy i skrzynie.
Cmentarz grzebalny jest ogrodzony i posiada w ziemi ossarium, czyli zbiornik kości, nad którym stoi kaplica do nabożeństw za zmarłych.
Plebania stoi na gruncie beneficjalnym przy kościele i obejmuje dwie izby i dwie komory. Budynki gospodarcze dostateczne i piwnica koło domu.
Ogrodów plebańskich są trzy: jeden koło probostwa, drugi na „Wyrębie” wraz z sadzawką wykopaną z polecenia ks. proboszcza Bartnikiewicza, a trzeci w „Prątkach” w kierunku Brzostowa.
Uposażenie kościoła w Miasteczku obejmowało w 1653 r. dwie posiadłości na obszarze wsi Brzostowa w trzech parcelach i dwie łąki graniczące aż z Notecią. Oprócz tego jeszcze dwie parcele ziemi na obszarze zwanym „Ostrowy”. Obok ziemi tej jest 16 łąk zwanych „błotnymi” i siedemnasta łąka szpitalna. Nadto należą do probostwa dwa ostrowy obok plebanii, z których jedna nazywa się „Grodzisko”. Jest to pagórek, który od dawna już należy do probostwa, podobnie jak drugi obok, zwany „Pasieką” u którego stóp znajduje się sadzawka. Dwie stodoły, nowa i stara, dopełniają całości budynków gospodarczych.
Na terenie kościelnym stoi szkoła o dwóch izbach wraz z ogrodem. Rektorem tej szkoły jest Tomasz Malik, który pobiera dwa floreny na kwartał, a w niedziele i święta stołuje się na plebani. Miasteczko w tym czasie posiada 30 posiedzicieli gruntów, z których opłacają po dwa rzeszetniki miary pilskiej.
Brzostowo o ośmiu posiadłościach oddaje po jednej ćwiertni, czyli po cztery rzeszetniki pilskie żyta i po dwa owsa. Wieś Wojsko oddaje podobnie jak Brzostowo, a obejmuje 12 posiadłości. Grabisz no o 10 posiadłościach podobne składa Meszne. Grabowo o 5 posiadłościach składa na równi z drugiemi, nawet z pięciu opuszczonych posiadłości. Wieś Rzadkowo o 11 posiadłościach płaci tylko po 12 groszy. Część mieszkańców opuściła niedawno Rzadkowo i osiadła w Samsierznie. Pleban na podstawie umowy z dziedzicem pobiera rocznie 45 florenów. Ks. pleban Chmielewski (1627-1647) zapisał 500 florenów na majętności Sąsieczno (Samsierzno) dla kościoła w Miasteczku, czyli 40 florenów rocznie odsetek. Jest to legat, tytułem którego pleban w Miasteczku winien odprawić dwie msze św. co tydzień za zmarłego fundatora. Także 300 florenów legatu na tychże dobrach z fundacji Grzybowskiego, czyli 24 floreny odsetek rocznie z obowiązkiem aplikacji jednej mszy św. tygodniowo za fundatora. Podobnie 1000 florenów fundacji Stefana Grzybowskiego, czyli 70 florenów rocznie na potrzeby kościoła w Miasteczku (pro fabrica). Pieniądze te zebrano po śmierci plebana Chmielewskiego ze sprzedaży rzeczy po zmarłym. Pozostaje jeszcze 800 florenów (500 + 300), które po śmierci ks. Chmielewskiego pożyczył niejaki szlachcic Rocieski. O zwrot tej sumy zaczęto się ubiegać. Obecny zaś przy wizytacji pleban Bartnikiewicz (1647-1657) posiada 220 florenów od Stefana Grzybowskiego z legatu niejakiej Meszyńskiej.
Szpital w Miasteczku położony na obszarze miasta, posiada jeden łan na swoje utrzymanie, z czego pobiera 15 florenów dochodu rocznie. Ziemię szpitalną uprawia pleban od 1651 r. za połowę dzierżawy w pierwszym roku i połowę w latach następnych.
Zarząd szpitala obok proboszcza stanowią Andrzej Krawiec i Łukasz Cynela. Biednych nie ma w szpitalu. Ks. pleban tłumaczy to tym, że dziedzic umieszcza tam swoich komorników, a biedni tułają się po mieście. O plebanie Walentym Bartnikiewiczu wizytator zaznacza, że nie słychać nic złego. Gospodynią u niego jest krewniaczka. Jest tylko jeden radny parafialny, należy wybrać jeszcze drugiego. Księgi metrykalne prowadzi się podwójnie".

WYJĄTKI Z AKTU WIZYTACYJNEGO KS. MATTHYEGO W 1766 ROKU.

Kościół w Miasteczku:
Kościół jest pod wezwaniem Wszystkich Świętych. Posiada mały przedsionek, dwoje drzwi, okna małe, posadzkę drewnianą, chór śpiewany drewniany z organami małymi sprawionymi kosztem ks. kanonika Chudrowskiego jak i Wojciecha Kraszewskiego (podczaszego wrocławskiego), ambonę nieodpowiednią, dwa stare konfesjonały. Kościół nie jest erygowany i nie jest konsekrowany, lecz tylko poświęcony. Patronat należy do dziedziców Brzostowa i Miasteczka. Cyborium w 1766 r. na środku ołtarza głównego z drzewa jest nieodpowiednie. Wewnątrz jest puszka srebrna z komunikantami, które odnawia się co dwa tygodnie. Brak pateny dla chorych. Wieczna lampka z drzewa, oszklona, jest nieodpowiednia.
Chrzcielnica stara w drzewie rzeźbiona znajduje się pod amboną. Są trzy ołtarze w kościele, jeden większy i dwa boczne. Ołtarz wielki jest otoczony balustradą i posiada krucyfiks, a nad nim rzeźbę Zmartwychwstałego. Mensa ołtarza jest murowana. Portatyl pochodzi z 22.04.1671 r. z konsekracji biskupa sufragana gnieźnieńskiego Macieja Kurskiego. Zawiera relikwie św. Jakudyna i Aureliusza.
Ołtarz po stronie Ewangelii z drzewa jest nowy, gdyż powstał staraniem ks. kanonika Mudrowskiego. Zawiera obraz św. Onufrego. Portatyl konsekrował biskup sufragan gnieźnieński ks. Andrzej Wilczyński 29.03.1610 r. wraz z relikwiami 11 męczenników.
Ołtarz po stronie Epistoły z drzewa z obrazem Ukrzyżowanego, a nad nim Matki Boskiej, bez portatylu.
Z ołtarzami nie łączy się żadna fundacja ani dotacja. Odpusty były rzymskie na uroczystość Znalezienia i Podwyższenia św. Krzyża, lecz ważność ich już wygasła. Pozostały tylko odpusty dla wybawienia dusz czyśccowych nałożone 7.12.1760 r. przez ks. Prymasa gnieźnieńskiego do ołtarza głównego w postaci relikwiarza złączonego z relikwiami Krzyża św., uroczyście złożone wśród tłumu wiernych w 1762 r. na Podwyższenie Krzyża św. Autentyk ks. biskupa Antoniego Wysockiego z 5.11.1657 r. załączony jest do relikwiarza.
Dzwonnica drewniana stoi na górze poza cmentarzem i zawiera dwa większe dzwony i trzeci mniejszy. Czwarty dzwon wisi na środku kościoła ponad sklepieniem. Drugi dzwon jest na pewno konsekrowany 13.07.153 r. imieniem Krzysztof przez biskupa Walentego Wężyka. Cmentarz na nowo ogrodzony, lecz nie cały jeszcze, znajduje się pod pieczą parafian. Plebana była dawniej w ogrodzie za kościołem poza cmentarzem, lecz zapadła się i obecnie stoi już przed kościołem koło drogi prowadzącej do kościoła, na terenie wymurowanym przez dziedzica Brzostowa Karola Gólcza do strumyka w dolinie. Plebania obejmuje dwie izby i dwie komory. Popielec 1739 r. Karol Gólcz w sądzie grodzkim w Nakle zapisał parcelę tę wraz z domem kościołowi w Miasteczku na własność i podarował na wieczne czasy. Ks. kanonik Mudrowski dobudował do niej jeszcze stodołę i oborę. Za plebanią ciągnie się ogród owocowy, ogrodzony. Przytułek dla ubogich stoi na gruncie plebańskim. Składa się z przedsionka i dwóch izb oraz czterech komór. Jest zbudowany z drzewa, kryty strzechą i w złym stanie. Posiada dwie parcele ziemi: Wygodę i Żal ku Rzadkowu. Jedną izbę przytułku zajmuje od 1763 r. organista Paweł Pylżanowski.

Liczba parafian w Miasteczku w 1766 r.:

miejscowoś ć

katolicy

ewangelicy

Miasteczko

95

95

Grabowo

30

138

Wojsko

4

73

Grabiszno

86

103

Rzadkowo

163

18

Brzostowo

96

106

razem

474

533

Spowiedź wielkanocną odprawiło wtedy 469 dusz.
Dekret końcowy zakazuje mieć pod karą usunięcia z plebanii dziewcząt krewnych lub powinowatych dla usunięcia podejrzeń i zachowania dobrej opinii.

------------------------------------------------------------------------

Źródło:
KRONIKA PARAFII MIASTECZKO KRAJEŃSKIE.


Czytelnia parafialna
· O czytelni
· Z historii parafii
· Kroniki
· Parafialne archiwum
· Miasteczko i okolice
· Z dawnej prasy
· Kalendarium
· Dawne prawo
Losowa fotka